Z czym jest nam do twarzy?

27-04-2012 komentarzy 10
Gloria Swanson

Gloria Swanson - aktorka, malarka, projektantka

Nie potrzebowaliÅ›my dialogu. MieliÅ›my twarze.” – tym zdaniem sÅ‚ynna Gloria Swanson okreÅ›liÅ‚a charakter swojej kariery na srebrnym ekranie. Co prawda trudno oczekiwać od niej innej deklaracji, bowiem byÅ‚a gwiazdÄ… kina niemego. Aktorka sÅ‚usznie zauważyÅ‚a jednak jak olbrzymiÄ… i ważnÄ… rolÄ™ peÅ‚ni nasza fizjonomia. Twarz jest oÅ›rodkiem 4 z piÄ™ciu zmysłów – smaku, wÄ™chu, sÅ‚uchu i wzroku. Jest to również główna droga przyjmowania pokarmów, pÅ‚ynów (może wyÅ‚Ä…czajÄ…c dziwne sposoby picia, praktykowane przez studentów…), czy pochÅ‚aniania życiodajnego tlenu. Nasze lico jest narzÄ™dziem werbalnej, jak i niewerbalnej komunikacji. PosiadajÄ…c w dyspozycji ponad dwadzieÅ›cia mięśni mimetycznych, jesteÅ›my w stanie wyprodukować imponujÄ…cÄ… gamÄ™ emocjonalnych ekspresji, (co ciekawe jeden z mięśni odpowiedzialny za uzyskanie grymasu ekstremalnego strachu jest obecny tylko u 2/3 populacji1). I chociaż ludzie, walczÄ…c ze zmarszczkami za pomocÄ… botoxu, godzÄ… siÄ™ z utratÄ… daru okazywania emocji (panie, które poddaÅ‚y siÄ™ zabiegowi wstrzykniÄ™cia jadu kieÅ‚basianego nie tylko majÄ… problem z ekspresjÄ… smutku i zÅ‚oÅ›ci, lecz trudniej rozpoznajÄ… te emocje u innych osób2), nie sposób nie docenić roli, jakÄ… odgrywa w naszym życiu twarz.

Duże znaczenie nadawane twarzy zdajÄ… siÄ™ odzwierciedlać kulturowe zwyczaje. Tradycja haÅ„bienia zmarÅ‚ego przez grzebanie go fizjonomiÄ… w kierunku ziemi byÅ‚a zaskakujÄ…co powszechna, a tak wÅ‚aÅ›nie spreparowane groby znajdywano od Peru po KoreÄ™ PoÅ‚udniowÄ…3. My jednak chcielibyÅ›my skupić siÄ™ na innej funkcji naszego lica – jako wyznacznika atrakcyjnoÅ›ci. W sztuce The Mikado, jedna z postaci – Katisha, stara siÄ™ zbagatelizować jego wartość mówiÄ…c, że chociaż oblicze ma zwykÅ‚e, to reszta jej ciaÅ‚a jest piÄ™kna – ludzie przyjeżdżajÄ… z bardzo daleka, by móc oglÄ…dać jej lewÄ… Å‚opatkÄ™, nie mówiÄ…c już o skrajnie fascynujÄ…cym prawym Å‚okciu. Niestety dla Katishy, Å‚opatek, oraz innych części ciaÅ‚a, badania psychologiczne wydajÄ… siÄ™ potwierdzać zupeÅ‚nie innÄ… wersjÄ™.

Mimo, iż los nie uraczył mnie widokiem wyżej wspomnianego, choć tylko literackiego, spektakularnego łokcia, jestem więcej niż pewien, że były to czcze przechwałki. To twarz jest głównym i pierwszym elementem interakcji społecznych, dlatego też bardzo dużą wartość ewolucyjną przedstawiałaby umiejętność wyczytywania z fizjonomii jak największej ilości informacji o jej właścicielu. Rzeczywiście okazuje się, że ten mały bądź, co bądź element naszego ciała jest niezłą ściągą, z której każdy może korzystać. Na dodatek z ocenianiem innych po twarzach radzimy sobie zaskakująco sprawnie.

Odkryć tajniki piękna

Willis i Tudorov z Uniwersytetu w Princeton badali, jak krótka musi być ekspozycja twarzy, by ochotnicy mogli wydawać na jej podstawie sÄ…dy o czÅ‚owieku. Pokazywali oni uczestnikom zdjÄ™cia obcych ludzi, różnie okreÅ›lajÄ…c czas ich wyÅ›wietlania na ekranie. OkazaÅ‚o siÄ™, że wystarczy mgnienie oka (czyt. 100 ms), byÅ›my ocenili czyjÄ…Å› atrakcyjność, sympatyczność, godność zaufania, kompetencje czy skÅ‚onność do agresji. I to w stopniu równie trafnym, co gdybyÅ›my mieli i godzinÄ™ na obserwowanie fotografii. ZwiÄ™kszanie czasu ekspozycji w gruncie rzeczy zmieniaÅ‚o głównie tylko pewność badanych, co do ich zdania o nieznajomym4. Co wiÄ™cej, 100 milisekund zdaje siÄ™ być wystarczajÄ…cym czasem, by z 70% precyzjÄ… okreÅ›lić… orientacjÄ™ seksualnÄ… obcego mężczyzny5. IdÄ…c dalej – przetwarzanie atrakcyjnoÅ›ci nie musi być wcale Å›wiadome. Olson i Marshuetz pokazywali badanym zdjÄ™cia przez skrajnie krótki czas – rzÄ™du 13 milisekund (!), a i tak byli oni w stanie okreÅ›lić czy osoba byÅ‚a atrakcyjna, czy też nie6, a w codziennych kontaktach mamy przecież dużo wiÄ™cej czasu, na przyglÄ…danie siÄ™ innym.

Wracając do atrakcyjności, to twarz, z wszystkich części naszego ciała, jest najbardziej odpowiedzialna za jej stopień. Możemy prężyć muskuły, możemy odsłaniać łydki i wciągać brzuch, a i tak gros odpowiedzialności za udaną randkę (zwłaszcza pierwszą) spadnie na barki fizjonomii. Krótkie pytanie pozwoli to lepiej zobrazować.

Wyobraź sobie, że jako singiel szukasz swojej drugiej połówki na lata. Przyjaciele chcą Ci kogoś przedstawić, opowiedzieli Ci już o tej osobie sporo i okazuje się, że jest nieomalże bliska ideału pod względem charakteru. Wypadałoby mimo wszystko przed pierwszą rozmową ocenić wygląd nieznanej persony. Znajomi, jak to znajomi, chcą się zabawić Twoim kosztem – dają Ci wybór: albo zobaczysz tylko twarz, albo tylko ciało. Co wybierasz?

twarz wyznacznikiem piękna?

JeÅ›li Twój wybór padÅ‚ na lico, to nie dość, że wedÅ‚ug badaÅ„ Jaime Confer7 jesteÅ› w wiÄ™kszoÅ›ci, to byÅ‚a to bardzo trafna decyzja. Z fizjonomii można siÄ™ bowiem dowiedzieć wielu rzeczy na temat caÅ‚ego organizmu. By nie być goÅ‚osÅ‚ownym – Bernhard, razem ze współpracownikami, kazaÅ‚ ochotniczkom oceniać wedÅ‚ug skal atrakcyjnoÅ›ci, mÄ™skoÅ›ci i skÅ‚onnoÅ›ci do dominacji, albo tylko twarze, albo tylko ciaÅ‚a mężczyzn. Wydane sÄ…dy byÅ‚y ze sobÄ… mocno skorelowane – gdy ktoÅ› miaÅ‚ atrakcyjnÄ…, mÄ™skÄ… twarz, takie też posiadaÅ‚ ciaÅ‚o. Autorzy wyjaÅ›niajÄ…, że dzieje siÄ™ tak zapewne dlatego, że rozwój rysów fizjonomii, jak caÅ‚ego ciaÅ‚a, zależy od tych samych czynników. Twarz jest pierwszym elementem, który od razu rzuca nam siÄ™ w oczy, wiÄ™c bardzo skutecznie sÅ‚uży pomocÄ… w ocenie. Lecz to nie wszystko.

W bardzo przystÄ™pnym badaniu do tematu powróciÅ‚a Marianne Peters z Uniwersytetu Zachodniej Australii w Crawley. PrzygotowaÅ‚a zestawy zdjęć, które ochotnicy mieli oceniać na 7 punktowej skali atrakcyjnoÅ›ci. Niektóre zdjÄ™cia przedstawiaÅ‚y caÅ‚Ä… sylwetkÄ™, niektóre tylko twarz, a inne ciaÅ‚o od szyi w dół. Zespół badaczy przyglÄ…daÅ‚ siÄ™ później wynikom, by sprawdzić jak trafnie peÅ‚nÄ… atrakcyjność (czyli zdjÄ™cie caÅ‚ego ciaÅ‚a) ocenili ci, co oglÄ…dali tylko fizjonomiÄ™, albo tylko sylwetkÄ™. OkazaÅ‚o siÄ™, że twarz, jeÅ›li chodzi o ocenÄ™ urodziwoÅ›ci, jest ważniejsza niż reszta ciaÅ‚a. W przypadku mężczyzn w 52% byÅ‚a odpowiedzialna za ich atrakcyjność. CiaÅ‚o – tylko w 25%. W przypadku oceniania kobiet, twarz byÅ‚a odpowiedzialna za 47% oceny, w porównaniu do 32% samego ciaÅ‚a8. Fizjonomia jest wiÄ™c bardzo ważnym wyznacznikiem czÅ‚owieczego piÄ™kna, a ponadto może o posiadaczu powiedzieć dużo wiÄ™cej.

WedÅ‚ug badaÅ„ Shoupa i Gallupa jeÅ›li mężczyzna ma atrakcyjnÄ… twarz, to pojawia siÄ™ duża szansa na to, że i jego sylwetkÄ™ panie obrzucÄ… pÅ‚omiennym spojrzeniem. Nie mówiÄ…c już o tym, że przystojni mężczyźni wykazujÄ… siÄ™ silniejszym uÅ›ciskiem dÅ‚oni9. Furnham, Tan i McManus donoszÄ… również, że atrakcyjne mÄ™skie oblicze zazwyczaj doczepione jest do równie atrakcyjnej, mÄ™skiej sylwetki10. Co wiÄ™cej, ocenić w ten sposób możemy również zasobność portfela – Irene Frieze razem z kolegami po fachu, majÄ…c do dyspozycji bazÄ™ zdjęć absolwentów MBA (ang. Master of Business Administration, czyli magisterskie studia menedżerskie) sprawdziÅ‚a, jak atrakcyjność byÅ‚ych studentów wiąże siÄ™ z ich zarobkami. AnalizujÄ…c wyniki doszli do wniosku, że w przypadku mężczyzn wysoka atrakcyjność wpÅ‚ywaÅ‚a na wiÄ™ksze poczÄ…tkowe zarobki. Na tym nie koniec. Z czasem zarabiali oni również wiÄ™cej niż ich mniej urodziwi koledzy z roku, wiÄ™c wyglÄ…d wpÅ‚ywaÅ‚ również na podwyżki. U kobiet piÄ™kno nie wpÅ‚ywaÅ‚o na poczÄ…tkowÄ… pÅ‚acÄ™, jednak wraz z postÄ™pem kariery zawodowej cecha ta korelowaÅ‚a z wiÄ™kszymi gratyfikacjami finansowymi11.

Scarlett Johansson

IdÄ…c dalej, atrakcyjność lica może być dobrym indykatorem dÅ‚ugowiecznoÅ›ci. Henderson z współpracownikami, majÄ…c do dyspozycji szkolne zdjÄ™cia z rocznika z 1920 roku, kazaÅ‚ ochotnikom oceniać atrakcyjność i zdrowie poszczególnych osób. Chociaż oceniany poziom zdrowia nie korelowaÅ‚ z dożyciem staroÅ›ci, to już atrakcyjność – tak12. Jeszcze dalej posunÄ…Å‚ siÄ™ Soler, który wraz z kolegami zainteresowaÅ‚ siÄ™ badaniem… spermy. Nie swojej, oczywiÅ›cie, lecz ochotników, jak zwykle studentów. PrzeprowadziÅ‚ wnikliwÄ… analizÄ™ zebranych próbek, a zdjÄ™cia dawców otrzymaÅ‚y do oceny obce im kobiety. OkazaÅ‚o siÄ™, że atrakcyjność wyraźnie korelowaÅ‚a z jakoÅ›ciÄ… „wydanego” przez „ochotnika” „materiaÅ‚u”13. Jak widać atrakcyjność twarzy znaczy dużo wiÄ™cej, niż na pierwszy rzut oka widać, a to dopiero wierzchoÅ‚ek góry lodowej!

W świetle powyższych badań nie budzi zdziwienia fakt, że łatwiej zapamiętujemy piękne twarze. Uroda zdaje się być wyznacznikiem dobrej jakości całego organizmu, warto więc takie osoby mieć na uwadze. Neurologicznie ma to związek z tym, że im fizjonomia atrakcyjniejsza, tym aktywniej w procesie zapamiętywania uczestniczy prawa część kory oczodołowo-czołowej czy jądra półleżącego14,15. Są to partie mózgu odpowiedzialne między innymi za odczuwanie przyjemności poprzez dostarczanie nagrody. Można więc powiedzieć, że atrakcyjni ludzie nagradzają nas swoją obecnością.

Nic dziwnego, że w naszej kulturze pojawił się pomysł odwzajemniania się w ten czy inny sposób – np. za pomocą przyznawania korony. W końcu twarz przekazuje najbardziej kluczowe informacje o człowieku i chociaż mało ma to wspólnego ze sportem, za dobry wynik należy się chociażby laurka! Dlatego też konkursy Miss Wózka Inwalidzkiego, skupiające się na charakterze i twarzy kandydatek, są w pełni uzasadnione. Trudno jednakże uzasadnić takie konkursy, jak Miss Wszechświata (bo cóż to za egocentryzm!), wybór Królowej Wieprzowiny (konkurs sponsorowany przez przemysł mięsny) czy Little Miss America, gdzie możemy znaleźć weteranki, które mając już kilka miesięcy życia walczą o nagrody pieniężne, stosując makijaż, sztuczne rzęsy, sztuczną opaleniznę, a w przypadku starszych (sic!) uczestniczek nawet nasadki z pełnym, perłowo białym uzębieniem, zasłaniającym mleczaki.

Ale atrakcyjność twarzy to rzecz złożona – tak bardzo, że wielu uważa, iż tkwi ona jedynie w oku obserwatora. Piękno rzeczywiście jest zmienne, co może pokazać poniższe zdjęcie. Dwa oblicza, z czego jedno jakby trochę szaleńczo zdenerwowane. Oddal się teraz proszę o 2-3 metry i znowu zerknij na obie kobiety.

Kobieta zmiennÄ… jest

Cały czas obserwując kobiece twarze oddal się od monitora...

Iluzja ta, stworzona przez Phillippe G. Schyns i Aude Oliva, idealnie pokazuje, jak nasz zmysł wzroku przetwarza ogólne i szczegółowe elementy obrazu. Każde oblicze jest połączeniem złej i dobrej miny, tylko o innym stopniu rozmycia detali. Będąc blisko, nasz umysł przetwarza tylko szczegóły, ujawniające szaloną twarz po lewej, a łagodną po prawej. Oddalając się, przestawiamy nasz wzrok na ogólne elementy, te złe, którymi naznaczone jest prawe oblicze, oraz spokojne, które określają twarz lewą.

AbstrahujÄ…c od sposobu dziaÅ‚ania aparatu wzrokowego, schemat piÄ™kna na szczęście zachowuje pewnÄ… wewnÄ™trznÄ… spójność, i to nawet miÄ™dzy bardzo odlegÅ‚ymi kulturami. Azjaci, oceniani jako atrakcyjni przez mieszkaÅ„ców Dalekiego Wschodu, sÄ… również urodziwi dla kowbojów prosto z Teksasu. I odwrotnie – piÄ™kne – dla pobratymców – osobniki rasy kaukaskiej sÄ… bez trudu podobnie oceniane przez ChiÅ„czyków16. Czym wiÄ™c owa atrakcyjność jest? Jakie sÄ… jej części skÅ‚adowe, tak Å‚atwo rozpoznawalne w różnych częściach Å›wiata?

Arystoteles zwykÅ‚ mawiać, że piÄ™kno jest darem od Boga, a jego główne skÅ‚adniki (piÄ™kna, nie Arystotelesa) to symetria, proporcje i porzÄ…dek. O dziwo, prywatny nauczyciel Aleksandra Wielkiego byÅ‚ caÅ‚kiem bliski prawdy…

Wpis ten jest pierwszą częścią serii artykułów o atrakcyjności twarzy. Już niedługo odpowiemy sobie bowiem na trzy bardzo ważne pytania:

Dlaczego po pijaku śpimy z kim popadnie?
Dlaczego nie warto się wyróżniać?
Dlaczego kobiety siÄ™ malujÄ…?

A każda odpowiedź, wierzcie mi, będzie ciekawsza od poprzedniej! ;)

[iluzja] – Schyns, P., & Oliva, A. (1999). Dr. Angry and Mr. Smile: when categorization flexibly modifies the perception of faces in rapid visual presentations Cognition, 69 (3), 243-265 DOI: 10.1016/S0010-0277(98)00069-9
1 – Waller, Bridget M. (2008) Selection for universal facial emotion. Emotion, 8(3), 435-439. DOI: 10.1037/1528-3542.8.3.435
2 – Havas DA, Glenberg AM, Gutowski KA, Lucarelli MJ, & Davidson RJ. (2010) Cosmetic use of botulinum toxin-a affects processing of emotional language. Psychological science, 21(7), 895-900. PMID: 20548056
3 – Arcini, C. Buried Face Down: Prone Burials, Current Archaeology, v.20(231), June 2009
4 – Willis J, & Todorov A. (2006) First impressions: making up your mind after a 100-ms exposure to a face. Psychological science, 17(7), 592-8. PMID: 16866745
5 – Rule, Nicholas O. (2008-7) Brief exposures: Male sexual orientation is accurately perceived at 50ms. Journal of Experimental Social Psychology, 44(4), 1100-1105. DOI: 10.1016/j.jesp.2007.12.001
6 – Olson, Ingrid R. (2005) Facial Attractiveness Is Appraised in a Glance. Emotion, 5(4), 498-502. DOI: 10.1037/1528-3542.5.4.498
7 – Confer, Jaime C. (2010-09) More than just a pretty face: men. Evolution and Human Behavior, 31(5), 348-353. DOI: 10.1016/j.evolhumbehav.2010.04.002
8 – Marianne Peters, Gillian Rhodes Leigh W. Simmons, Contributions of the face and body to overall attractiveness, Animal Behaviour, Volume 73, Issue 6, June 2007, Pages 937-942
9 – Shoup, M. L. & Gallup, G. G., Jr. (2008). Men’s faces convey information about their bodies and their behavior
10 – Furnham, A. (1997-04) Waist-to-hip ratio and preferences for body shape: A replication and extension. Personality and Individual Differences, 22(4), 539-549. DOI: 10.1016/S0191-8869(96)00241-3
11 – Frieze, I. H., Olson, J. E. and Russell, J. (1991), Attractiveness and Income for Men and Women in Management.
12 – Henderson, J. (2003-09) Facial attractiveness predicts longevity. Evolution and Human Behavior, 24(5), 351-356. DOI: 10.1016/S1090-5138(03)00036-9
13 – Soler, C. (2003-5) Facial attractiveness in men provides clues to semen quality. Evolution and Human Behavior, 24(3), 199-207. DOI: 10.1016/S1090-5138(03)00013-8
14 – Tsukiura T, & Cabeza R. (2011) Remembering beauty: roles of orbitofrontal and hippocampal regions in successful memory encoding of attractive faces. NeuroImage, 54(1), 653-60. PMID: 20659568
15 – Cloutier, Jasmin. (2008-06) Are Attractive People Rewarding? Sex Differences in the Neural Substrates of Facial Attractiveness. Journal of Cognitive Neuroscience, 20(6), 941-951. DOI: 10.1162/jocn.2008.20062
16 – Cunningham, M. R., Roberts, A. R., Barbee, A. P., Druen, P. B., & Wu, C.-H. (1995). Their ideas of beauty are, on the whole, the same as ours: Consistency and variability in the cross-cultural perception of female physical attractiveness. Journal of Personality and Social Psychology, 68, 261–279.

Strzałka do ikon

10 Odpowiedzi do : Z czym jest nam do twarzy?

  1. Alienne pisze:

    Podoba mi się ten spis przyszłych tematów^^

  2. Pingback: Dlaczego po pijaku śpimy z kim popadnie? | Neurotyk - Psychologia, neuropsychologia, mózg

  3. Pingback: Dlaczego kobiety się malują? | Neurotyk - Psychologia, neuropsychologia, mózg

  4. Attack161 pisze:

    Ten obrazek jest straszny ! Boję się teraz tych bab. A jak to pokazałam mojej 10 letniej siostrze nie może spać po nocach ! Ale tak to fajne

  5. No niesamowity artykuÅ‚. Byle tylko nie zachÄ™ciÅ‚ Czytelników do dziesiÄ…tek sztucznych zabiegów na twarzy i ćwiczenia uÅ›miechu, bo sztuczność też rejestrujemy w milisekundach. NiezwykÅ‚e dla mnie jest to, jak czyjÅ› autentyczny grymas smutku lub uÅ›miech wyzwala w nas analogicznÄ… reakcjÄ™ i na odwrót; jak Å‚atwo zareagować na nieszczerość – nieszczeroÅ›ciÄ…. Podobno jest jakiÅ› miÄ™sieÅ„ twarzy, który uakywnia siÄ™ tylko przy szczerym uÅ›miechu, a przy wymuszonym – nie. Jak to jest, JÄ™drzej? Pozdrawiam, K

    • JÄ™drzej pisze:

      Jest tak jak mówisz – wiÄ™kszość ludzi nie potrafi Å›wiadomie zbyt dobrze kontrolować mięśni okrężnych oka, które biorÄ… udziaÅ‚ w szczerym uÅ›miechu.

  6. I zarazem to chyba jest wyróżnik dobrego aktora od kiepskiego. W przypadku tych pierwszych widz nie ma wrażenia sztuczności ekspresji mimicznej, np. uśmiechu.

  7. Ada pisze:

    Dopiero teraz wpadłam na ten artykuł, ale jest bardzo fajny, więc nawet pozwoliła sobie na komentarz. Pozdrawiam

  8. Pingback: Z czym jest nam do twarzy? | examplewordpresscom45485

Zostaw odpowiedź

Adres nie będzie opublikowany. Wymagane pola oznaczone *

*

Możesz użyć poniższych znaczników: HTML <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>